Doneren

Janneke Wittekoek vertelt...

Cardioloog

Alles wat te maken heeft met het hart

Op deze pagina vindt u een verzameling artikelen en interessante links die meer vertellen over de symptomen en risicofactoren van ADHD bij vrouwen en de invloed daarvan op het hart. De artikelen zijn informatief en toegankelijk voor lezers van alle niveaus van kennis en interesse.

Naast onze artikelen bieden we ook links naar andere online bronnen waarvan we denken dat ze interessant zijn voor onze lezers.

    Artikelen

  • Artsen bundelen krachten voor geïntegreerde vrouwenzorg: ‘Het is zo hard nodig’

    Gynaecoloog Dorenda van Dijken, psychiater Sandra Kooij en cardioloog Janneke Wittekoek slaan de handen ineen. Ze bundelen hun kennis en krachten in het H3-netwerk en streven...

  • ADHD, hormoonwisselingen en hartklachten

    Al eerder schreven Wittekoek en Van Dijken het boek Hart & hormonen, omdat ze merkten dat er raakvlakken waren tussen hormonale aandoeningen als het premenstrueel syndroom...

  • Lifetime ADHD symptoms highly prevalent in women with cardiovascular complaints. A cross‑sectional study

    Ter Beek, L. S., Böhmer, M. N., Wittekoek, M. E., & Kooij, J. J. S. (2023). Lifetime ADHD symptoms highly prevalent in women with cardiovascular complaints....

  • ‘Hormonale stemmingswisselingen bij ADHD vanaf 14 jaar’

    Dit artikel verscheen in verkorte versie in BM05 september 2017.   Tekst: Renate van der Zee   Er moet meer aandacht komen voor de specifieke klachten...

H3-Netwerk gids

Vragen en antwoorden die betrekking hebben met het hart

Als je een specifieke vraag hebt over hoofd, hart of hormonen die hier niet wordt behandeld, raden we je aan contact op te nemen met een medisch professional of een gespecialiseerde zorgverlener.

Voeding en leefstijl kunnen al helpend zijn. Vooral het vermijden van de bekende warmteuitlokkers als koffie, thee met theïne, gemberthee, cola, energydrinks, alcohol en stress. Goed bewegen helpt niet tegen warmteklachten, maar vrouwen ervaren wel een betere kwaliteit van leven.

Voor de warmteklachten kan de traditionele Chinese acupunctuur helpend zijn (zie ook NVOG Richtlijn en Keuzetabel Thuisarts.nl)

Ook Clonidine kan soms helpen. Dit is een bloeddrukverlager, maar als je al een lage bloeddruk hebt dan kan je last hebben van bijwerkingen zoals bijvoorbeeld duizeligheid en droge mond.

Gabapentine is een medicijn wat wordt voorgeschreven voor epilepsie, rusteloze benensyndroom en soms bij pijnklachten. Het heeft een effect op dat deel van je hersenen waar je zogenaamde “warmtecentrum” zit, dus kan daardoor helpen tegen warmteklachten. Ook dit product kan bijwerkingen geven als slaperigheid of evenwichtsproblemen.

Cognitieve gedragstherapie is het leren omgaan met je klachten en daardoor ga je ze minder te koppelen aan een negatief gevoel. Het is vooral bewezen helpend voor vrouwen met borstkanker of borstkanker in de voorgeschiedenis. Het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis in Amsterdam werkt met een e-learning, die je  online kan volgen. Cognitieve gedragstherapie voor slaapproblemen (insomnie) kan voor iedereen nuttig zijn. Goede tips kan je vinden op  Slaapmakend.nl, of  op Thuisarts.nl. De meeste natuurproducten helpen niet en mogen vaak niet gebruikt worden door vrouwen die borstkanker hebben of hebben gehad. Een uitzondering is Remifemin, wat officieel bij de EMA geregistreerd is, dat wordt gemaakt uit een plant: de zilverkaars. De niet geregistreerde producten kunnen giftig zijn voor de lever. Ook bij Remifemin wordt aanbevolen om je leverwaardes goed te laten controleren.

Van andere producten als bijvoorbeeld Oxybutinine is het niet bekend wat de bijwerkingen zijn op lange termijn en het geeft meer kans op dementie bij vrouwen boven de 60 jaar. Het wordt daarom niet aangeraden.

Fezolinetant is een niet hormonaal middel tegen overgangsklachten, vooral opvliegers en warmteklachten. Dat zou een optie kunnen zijn.  Een zeer zeldzame bijwerking is effect op je lever, dus voor starten en  gedurende de eerste drie maanden van gebruik, regelmatig leverfuncties (ASAT,ALAT, bilirubine) testen in het bloed. Helaas wordt het (nog) niet vergoed. Kosten bedragen ruim €60/maand, eerste pakje wordt vergoed via de terugbetalingsregeling

Een andere mogelijke nieuwe optie is lisdexamfetamine voor vrouwen die geen hormoontherapie mogen gebruiken, bijvoorbeeld in verband met borstkanker. Dit ADHD medicijn is onderzocht bij vrouwen met cognitieve overgangsklachten zonder ADHD, en bij vrouwen bij wie de eierstokken verwijderd waren. Deze laatste groep vrouwen heeft vaak heftige overgangsklachten op jongere leeftijd die het functioneren belemmeren. Het doel was de cognitieve klachten van deze vrouwen te verbeteren. Dit lukte bij beide groepen, zij hadden een betere concentratie en geheugen.

Het is vaak handig om goed beslagen ten ijs te komen met een gerichte zorgvraag of een plan. Je kan je voorbereiden met behulp van een verpleegkundig overgangsconsulente van de Vereniging voor verpleegkundig overgangsconsulenten (VVOC) www.overgangsconsultente.com
Deze consulten worden vergoed vanuit de aanvullende zorgverzekering en je hebt geen verwijzing nodig. Soms is alleen het consult al helpend genoeg. Een bedrijfsarts kan ook helpen of verwijzen naar je huisarts of zo nodig een gynaecoloog. Sinds juni 2022 is er een nieuwe en goede richtlijn van de huisartsenvereniging NHG, dat kan je met je huisarts bespreken. Op de website Thuisarts.nl staan ook keuzekaarten en een keuzehulp, die je verder kunnen helpen. Sommige huisartsen hebben goede praktijkondersteuners (POH) die vaak meer tijd hebben in hun spreekuur en waar je ook goed terecht kan. Gelukkig hebben steeds meer huisartsen wel aandacht en kennis van de overgang. In Amsterdam is er 1,5 lijnszorg vanuit HuisartsenPlusPunt. Dit zijn gespecialiseerde huisartsen die een korte lijn hebben met de gynaecoloog in het OLVG of JvG. Zij hebben goede kennis en ervaring met de overgang en je kan daar terecht (eventueel met een verwijzing van je huisarts) voor een adviesconsult. Het wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Je eigen huisarts kan je daarna weer verder helpen.