We gebruiken de standaard screeners voor ADHD bij vrouwen van alle leeftijden. Dit is waarschijnlijk niet optimaal, reden waarom we onderzoek gaan doen naar de vrouwelijke presentatie van ADHD symptomen. Het diagnostisch interview voor ADHD, de DIVA-5 gaat hieraan aangepast worden. www.divacenter.eu.

Tijdens de overgang schommelt en daalt de oestrogeenspiegel. Deze hormonale veranderingen kunnen ADHD-symptomen verergeren. Oestrogeen heeft in de hersenen een vergelijkbare werking als dopamine, een belangrijke boodschapperstof voor stemming, concentratie en geheugen. Bij ADHD is het dopaminesysteem vaak ontregeld. Wanneer zowel dopamine als oestrogeen minder beschikbaar zijn, kunnen klachten zoals concentratieproblemen, geheugenproblemen en stemmingsklachten toenemen. Veel vrouwen merken daardoor dat hun functioneren in die periode tijdelijk moeilijker wordt.

Er bestaan verschillende screeningsinstrumenten voor ADHD. Een voorbeeld is de Ultrakorte ADHD-vragenlijst met vier vragen. Drie vragen gaan over de kernsymptomen hyperactiviteit, concentratieproblemen en impulsiviteit. De vierde vraag onderzoekt of deze klachten al het hele leven aanwezig zijn. Wanneer iemand deze symptomen herkent en ze altijd heeft gehad, kan dat wijzen op ADHD. Als klachten pas later in het leven ontstaan, kan er ook een andere oorzaak zijn, zoals angst of depressie.

Ja. Een voorbeeld is de SASI-vragenlijst (Self-Assessment Symptom Inventory). Dit is een uitgebreide lijst waarin verschillende domeinen worden besproken, zoals ADHD-symptomen, stemming, slaap, eetgedrag en zelfbeeld. De vragenlijst kan helpen bij het herkennen van patronen en geeft een breder beeld van hoe ADHD zich bij vrouwen kan uiten. De SASI is vooral bedoeld als oriëntatie en is niet wetenschappelijk gevalideerd.

Waarschijnlijk wel. Veel mensen met ADHD hebben al eerder in hun leven slaapproblemen, zoals een verlate slaapfase, piekeren of rusteloze benen. Tijdens de overgang kunnen deze klachten verergeren. Voor een verlate slaapfase helpt een vaste bedtijd, het vermijden van schermen laat op de avond, 0,5 mg melatonine rond 22.00 uur en 30 min. lichttherapie in de ochtend. Bij piekeren en insomnie kan cognitieve gedragstherapie helpen. Rusteloze benen worden behandeld met specifieke medicatie en bij slaapapneu kan behandeling bestaan uit afvallen, een mondbeugel of CPAP-therapie. Meer informatie staat in het Protocol slaapstoornissen bij ADHD 9 jan 2020) op deze website en in de podcasts en webinars van Sandra Kooij.

Er zijn aanwijzingen dat veranderingen in het darmmicrobioom samenhangen met ADHD. Het onderzoek hiernaar is echter nog in de beginfase. Over veranderingen van het microbioom tijdens de overgang en het effect daarvan op ADHD is op dit moment nog te weinig bekend.

Daar is op dit moment geen bewijs voor. Ook theoretisch lijkt een directe relatie niet waarschijnlijk.

De DIVA-5 is het wereldwijd gebruikte diagnostische interview voor ADHD bij volwassenen en wordt dus ook bij vrouwen toegepast. Op dit moment wordt deze vragenlijst aangepast aan de specifieke presentatie van ADHD bij vrouwen. Dit is nog niet eerder gedaan. Meer informatie staat op www.divacenter.eu.